Kamienie w pęcherzu moczowym

Specyfika kota

Koty z natury piją mało wody i ich mocz jest przez to dość zagęszczony. Sprzyja to wytrącaniu się kryształów, z których mogą powstawać większe wtręty, a w bardziej zaawansowanych przypadkach różnej wielkości złogi. Czasem jest to osad w postaci „piasku” zalegającego na dnie pęcherza moczowego, a czasem kamienie o wielkości od kilku do kilkunastu milimetrów. Duże znaczenie ma także odczyn, czyli pH moczu danego kota (fizjologicznie powinno być lekko kwaśne i wynosić 6,5 – 6,8). W uproszczeniu, struwity wytrącają się w moczu o odczynie obojętnym i zasadowym, a szczawiany wapnia – w moczu kwaśnym.

 

Na czym polega choroba?

Kamienie mogą znajdować się w każdym odcinku układu moczowego, od nerek aż po cewkę moczową. Do najczęściej spotykanych złogów należą szczawiany wapnia oraz tzw. struwity, czyli fosforany amonowo-magnezowe. Diagnozuje się je z podobną częstotliwością (statystycznie koty nieco częściej cierpią na kamicę szczawianowo-wapniową). Pozostałe rodzaje kamieni, czyli fosforanowo-wapniowe, moczanowe, cystynowe, występują u kotów bardzo rzadko.

Kamica dotyka w takim samym stopniu kocury i kotki, jednak z powodu różnic w budowie anatomicznej dolnych dróg moczowych jest to choroba bardziej niebezpieczna dla samców (o niedrożności cewki moczowej można przeczytać tutaj).

 

Jak rozpoznać?

Tak samo jak w przypadku wszystkich chorób dolnych dróg moczowych objawy kamicy mogą być następujące:

  • częstsze wizyty w kuwecie (złogi drażnią błonę śluzową pęcherza i cewki moczowej)
  • oddawanie niewielkiej ilości moczu naraz lub w poważnych przypadkach zupełny brak możliwości oddania moczu
  • niepokój i napinanie się podczas oddawania moczu
  • załatwianie się poza kuwetą, ale zwykle w bliskiej jej okolicy
  • w moczu może pojawić się krew
  • intensywne wylizywanie dolnej części brzucha i/lub okolicy zewnętrznych narządów płciowych.

Jeśli zaobserwujesz u swojego kota któryś z wymienionych objawów, to koniecznie zabierz go do lekarza weterynarii.

W badaniu klinicznym lekarz zauważy, że kot odczuwa dyskomfort podczas omacywania pęcherza moczowego. Ostateczną diagnozę stawia się na podstawie badania ogólnego moczu oraz badań obrazowych; zdjęć rentgenowskich (większość kamieni występujących u kotów cieniuje na zdjęciach – widoczne będą złogi o wielkości powyżej 3 mm) oraz badania ultrasonograficznego układu moczowego.

kamica1.jpg
Zdjęcie rentgenowskie jamy brzusznej kotki. Obrys pęcherza moczowego zaznaczony jest linią, a strzałki wskazują dwa duże kamienie (zostały one usunięte operacyjnie, a ich badanie wykazało, że składały się w większości ze szczawianów wapnia).

Jeśli chodzi o badanie ogólne moczu, to należy pamiętać, że obecność kryształów (czyli krystaluria) nie zawsze równa się obecności kamieni i odwrotnie – to, że obecne są kamienie nie oznacza wcale, że w badaniu ogólnym moczu pojawią się kryształy. Ważne jest także badanie mikrobiologiczne moczu pobranego bezpośrednio z pęcherza moczowego przez nakłucie w celu określenia, czy kamicy towarzyszy zakażenie bakteryjne.

 

Co dalej?

Sposób leczenia zależy od rodzaju kamieni, który stwierdzono u kota. Struwity rozpuszczają się w niskim pH i przy zdiagnozowaniu kamicy struwitowej można podjąć próbę leczenia zachowawczego polegającego na wprowadzeniu specjalnej weterynaryjnej diety. Karmy typu „urinary” mają za zadanie wspomagać rozpuszczanie kamieni i zakwaszać mocz. Stosuje się także preparaty z glukozaminą, żeby odbudowywać uszkodzoną błonę śluzową pęcherza, po której „szorują” złogi.

Czasem jednak kamienie są bardzo duże lub nie chcą się rozpuszczać mimo zmiany diety. W takiej sytuacji zachodzi konieczność przeprowadzenia zabiegu chirurgicznego usunięcia kamieni z pęcherza. Leczenie chirurgiczne jest również konieczne w przypadku stwierdzenia u kota kamicy szczawianowej, gdyż szczawiany wapnia nie są rozpuszczalne. Usunięte chirurgicznie złogi powinny następnie być wysłane do badania laboratoryjnego w celu określenia ich dokładnego składu mineralnego (zdarza się, że kamienie mają w składzie więcej niż jeden rodzaj minerałów).

 

Co możecie zrobić w domu?

Ponieważ choroba ma tendencję do nawrotów, często zachodzi potrzeba dłuższego utrzymywania kota na diecie weterynaryjnej zmniejszającej ryzyko powstawania kamieni.
Oprócz tego powinno się dopilnować, żeby kot wypijał jak najwięcej wody. W mniej zagęszczonym moczu trudniej o powstawanie kryształów, a zwiększony przepływ sprawia, że drobne wtręty łatwiej są wypłukiwane. Kota można zachęcać do picia na kilka sposobów. U zwierząt preferujących picie wody bieżącej sprawdzają się specjalne fontanny dostępne w sklepach zoologicznych. Można, obok zwykłej, czystej wody, podawać wodę dosmaczaną np. bulionem. Dobrym pomysłem jest także mieszanie mokrej karmy z ciepłą wodą tak, aby kot wypijał ją podczas posiłku.