IBD

Budowa kota

Układ pokarmowy to wszystkie narządy, które biorą udział w trawieniu i przyswajaniu pokarmu. Czyli:

  • wątroba
  • trzustka
  • przewód pokarmowy – który zaczyna się w jamie ustnej, biegnie przez gardło i przełyk, następnie żołądek i jelita:
    1. cienkie, które zaczyna się za żołądkiem i jego pierwszy odcinek to dwunastnica
    2. grube, które kończy się na odbycie

Na czym polega choroba?

W największym skrócie choroba polega na zapaleniu jelit. Skrót IBD rozwijamy jako Inflammatory Bowel Disease, czyli właśnie chorobę zapalną jelit. Często są to zapalenia nieswoiste, co oznacza, że nie znaleźliśmy żadnej przyczyny stanu zapalnego, ale on jest i utrzymuje się przewlekle. Wynika to z tego, że komórki układu odpornościowego (czyli białe krwinki) atakują ścianę przewodu pokarmowego. Mogą pojawić się tylko w żołądku, tylko w jelicie cienkim lub grubym, ale najczęściej zmianom ulegają różne fragmenty. 

Z uwagi na rodzaj białych krwinek, które biorą udział w procesie zapalnym, mówimy o różnych rodzajach zapalenia. I tak wyróżniamy:

  • zapalenie limfocytarno-plazmocytarne
  • zapalenie eozynofilowe
  • zapalenie neutrofilowe

Wszystkie objawiają się tak samo i mają podobny przebieg, często zresztą występują wszystkie rodzaje komórek, ale w różnych proporcjach. Atak układu odpornościowego na przewód pokarmowy jest prawdopodobnie wywołany nadwrażliwością. Przypuszcza się, że ta nadwrażliwość może mieć podłoże genetyczne. Układ odpornościowy reaguje w ten sposób na:

  • alergeny znajdujące się w jedzeniu
  • bakterie
  • pasożyty

Jak rozpoznać?

Nie ma żadnego prostego sposobu rozpoznania choroby.

Relacja Opiekuna kota jest tutaj bardzo ważna i najczęściej możemy stwierdzić, że od dłuższego czasu kotu dokuczają biegunki i wymioty. Charakterystyczne jest okresowe pojawianie się i uspokajanie objawów. W miarę upływu czasu kot chudnie, ponieważ chory przewód pokarmowy nie jest zdolny do przyswajania składników odżywczych. Czasem pojawiają się też inne oznaki:

  • wzdęcia
  • bulgotanie w brzuchu
  • jasnoczerwona krew w kale
  • senność, apatia
  • szybsze męczenie się
  • zaburzenia apetytu (zwiększone łaknienie lub też kompletna niechęć do jedzenia – anoreksja).

Choroba dotyka zazwyczaj starsze koty powyżej 8 roku życia, chociaż może pojawić się w każdym wieku.

Ponieważ objawy nie są charakterystyczne tylko dla tej choroby, trzeba wykonać podstawowe badanie krwi. Może ono pokazać stan zapalny, anemię, odwodnienie i problemy z wątrobą. Możemy też wykonać test na zapalenie trzustki, bo często przy IBD dochodzi do rozwoju triaditis. Lekarz może też sprawdzić poziom hormonów tarczycy (żeby wykluczyć nadczynność). Dobrym pomysłem jest oznaczenie we krwi poziomu witaminy B12 i kwasu foliowego. Te parametry mówią nam o zdolności wchłaniania substancji odżywczych w jelicie cienkim i o stanie flory bakteryjnej.

Powinno się też wykonać badanie kału, żeby wykluczyć pasożyty, w tym pierwotniaki – Giardię i rzęsistka.

Na pierwszej wizycie zwłaszcza u młodych kotów, może zostać wykonane zdjęcie rentgenowskie, żeby wykluczyć połknięcie ciała obcego (czyli np. zabawki). Możemy też wykonać badanie kontrastowe przewodu pokarmowego, żeby upewnić się czy nie ma niedrożności i sprawdzić, czy praca przewodu pokarmowego jest prawidłowa.

Lepszym pomysłem jest badanie usg brzucha – bezbolesne i szybkie, a pozwalające ocenić grubość ściany żołądka i jelit, rozmiary węzłów chłonnych i wykluczyć chorobę nowotworową (bo mówimy w większości o starszych kotach). Dobry specjalista być może zasugeruje, że widoczne zmiany mogą odpowiadać IBD, ale też nie jest to ostateczne rozpoznanie.

Ze 100% pewnością możemy powiedzieć, że mamy do czynienia z IBD (i z jakim jego rodzajem) tylko po wykonaniu biopsji jelit. Możemy wybrać z kilku metod:

1. Biopsja cienkoigłowa

Wykonywana jest pod kontrolą usg i wymaga lekkiego znieczulenia pacjenta (boli tylko tak jak ukłucie cienką igłą, ale kot nie może się ruszyć). Pobieramy w ten sposób materiał z węzłów chłonnych i wyraźnie zmienionych fragmentów jelit.

ibd1

2. Endoskopia

Czyli oglądanie za pomocą kamery wnętrza przewodu pokarmowego. Możemy zobaczyć, czy wnętrze jelit jest zmienione i jak bardzo (szukamy przekrwionej błony śluzowej, nadżerek i owrzodzeń, polipów i guzów). Możemy pobrać niewielkie próbki i robimy to z widocznie chorych miejsc. Badanie wykonuje się w znieczuleniu ogólnym.

ibd2

3. Pobranie wycinków podczas laparotomii

Laparotomia to operacja polegająca na otwarciu jamy brzusznej, wykonywana oczywiście w znieczuleniu ogólnym – zwierzę wtedy jest nieświadome i nie czuje żadnego bólu. Możemy wtedy pobrać wycinki z węzłów chłonnych oraz dowolnego fragmentu przewodu pokarmowego.

ibd3

Rodzaj badań dobieramy w zależności od stanu pacjenta.

 

Co dalej?

Choroby nie da się wyleczyć. Wasz kot będzie zmagał się z nią do końca życia. Ale dobre wieści są takie, że przy obecnych możliwościach medycyny jesteśmy w stanie wspólnie zapewnić Waszemu kotu komfort i długie życie.

Musicie wiedzieć, że okresowe zaostrzanie się objawów jest typowe dla IBD. To że dochodzi do pogorszenia nie jest niczyją winą ani brakiem umiejętności lekarza, który nie potrafi wyleczyć Waszego kota. Postępowanie z pacjentem obejmuje:

  • podawanie leków hamujących stan zapalny jelit
  • podawanie antybiotyków w niektórych przypadkach
  • suplementację witaminy B12, jeśli kotu jej brakuje
  • dbanie o prawidłowe nawodnienie kota i wyrównanie poziomu elektrolitów
  • dobranie odpowiedniej karmy
  • regularne kontrole w gabinecie

Co możecie zrobić w domu?

Ważenie kota. Wiemy że w każdym naszym artykule przewija się do znudzenia stwierdzenie, że powinniście ważyć swoje koty, ale to naprawdę bardzo ważne i jednocześnie bardzo proste, no i darmowe. Stabilna masa ciała mówi nam, że kot jest w dobrej kondycji. A jeśli kot dopiero zaczyna leczenie i jest chudy, to musimy mieć pewność, że przybiera na wadze. Poza tym wszystkie leki dawkujemy na masę ciała – jeśli kot chudnie lub tyje, to może się okazać, że przyjmuje za dużą lub za małą dawkę leku.

Kot musi jeść. To zdanie powinno być wyryte złotymi zgłoskami jako prawda objawiona. Kot który nie ma apetytu, MUSI być pokazany lekarzowi.

Podawanie leków. Kot musi przyjmować zalecone preparaty tak, jak zalecił lekarz. Leki mają na celu złagodzenie stanu zapalnego i szybszą poprawę samopoczucia zwierzęcia. Prawdopodobnie będzie tak, że kiedy uda się opanować sytuację część leków będzie odstawiana lub zmniejszana ich dawka, ale raczej nigdy nie uda się z nich całkowicie zrezygnować.

Dieta. Rodzaj pokarmu ma ogromny wpływ na stan jelit. Dobrym rozwiązaniem są diety specjalnie opracowane z myślą o kotach cierpiących na problemy z przewodem pokarmowym. Można łączyć zwykłe karmy z jedzeniem dietetycznym, można też przygotowywać jedzenie samodzielnie w domu – chociaż pamiętajcie, że w przypadku kotów to bardzo trudne. Jeśli macie wątpliwości – porozmawiajcie o nich z lekarzem prowadzącym, wspólnie ustalicie taką dietę, która będzie najlepsza dla Waszego kota.